Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ

ΤΙ ΕΙΠΕ Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ

Στις 17-10-2006 η Α.Θ.Π. (Αυτού Θειοτάτη Παναγιώτης) Οικουμενικός Πατριάρχης και Επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και Νέας Ρώμης κ.κ. Βαρθολομαίος σε διάλεξή του είχε πει μεταξύ άλλων και τα εξής στους Σπουδαστές της Σχολής Εθνικής Ασφαλείας

[…] Το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, από των αρχών του παρελθόντος αιώνος, συνειδητοποίησε - από της δευτέρας Πατριαρχείας του μεγαλεπηβόλου Οικουμενικού Πατριάρχου Ιωακείμ του Γ΄ - την αναγκαιότητα και το απαραίτητον της ειρηνικής συνυπάρξεως των ανθρώπων και των θρησκειών, των δι’ επισήμων πατριαρχικών και συνοδικών εγκυκλίων […].

Αυτό το απόσπασμα έδωσε στη δημοσιότητα το Γραφείο Τύπου της Σχολής, που περιλαμβάνει και άλλες εξ ίσου σημαντικές αναφορές. Γιατί τα γράφουμε αυτά; Για να τονίσουμε την ανάγκη και την αξία των χαρισματικών ανδρών της εκκλησίας, που παρενέβησαν αποφασιστικά στα πράγματα της Ελλάδας και του γένους, όπως το εννοώ εγώ. Ας μη γελιόμαστε… Αν δεν είχαν περάσει από το τιμόνι της εκκλησίας σπουδαίοι άντρες, το ελληνικό κράτος θα ήταν λίγο πιο κάτω από τον Όλυμπο και την Άρτα, όπως άλλωστε ήθελε «κάποτε» και το ΚΚΕ.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΩΑΚΕΙΜ ΤΟΝ Γ΄

Πιστεύω πως ο σημερινός Πατριάρχης είπε και άλλα στους σπουδαστές της Σχολής Εθνικής Ασφαλείας, που δεν λέγονται από την πλευρά εκείνη… Όμως εμείς μπορούμε να πούμε πολλά για τον Ιωακείμ τον Γ΄, τον μεγαλοπρεπή, τον άνθρωπο που έσωσε την Μακεδονία και την Ήπειρο. Είναι αυτός ο λαμπρός Πατριάρχης, που έχοντας αντιληφθεί έγκαιρα τον Βουλγαρικό κίνδυνο στη Μακεδονία, επί της πρώτης Πατριαρχίας του, έκανε στρατηγικές κινήσεις στη δεύτερη. Μεταξύ των άλλων, πήρε από τα Γιάννινα τον Γερμανό Καραβαγγέλη και τον πήγε στην Καστοριά… Έφερε στα Γιάννινα τον Γερβάσιο Ωρολογά, ενώ πήγε τον Χρυσόστομο στη Σμύρνη… Προηγήθηκε ο Κωνσταντίνος ο Ε΄, που τους είχε ανυψώσει σε Αρχιερείς. Στο ίδιο πνεύμα ο Ιωακείμ ο Γ΄ είχε χειροτονήσει νέους επισκόπους, κοντά στα τριάντα τους και τους τοποθέτησε εκεί που ο Ελληνισμός τους είχε ανάγκη. Ο Ιωακείμ ο Τρίτος, ο Μεγαλοπρεπής, ήταν ένας ευφυής και οραματιστής Πατριάρχης και ευτυχώς που δεν υπήρχαν πολιτικοί να τον βάλουν στην άκρη…

Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ

Να μην αμφισβητεί κανείς πως το όνομα του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου θα παρατίθεται στο μέλλον δίπλα στα άλλα σπουδαία ονόματα, όπως του Ιωακείμ του Γ΄, του Γερμανού Καραβαγγέλη, του Χρύσανθου, του Αθηναγόρα, του Σεραφείμ και άλλων, τους οποίους ασφαλώς δεν αξιολογώ και δεν κατατάσσω. Στη συνέχεια ακολουθούν σημαντικές ιστορικές επισημάνσεις -για τη δράση της εκκλησίας στο Μακεδονικό- από τον μακαριστό Χριστόδουλο, από τον καιρό που ήταν Μητροπολίτης Δημητριάδος. Όλο το σπουδαίο κείμενο μπορείτε να το βρείτε από την ιστοσελίδα μας www.epiruspress.gr .

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΟΔΩΣΗ ΤΟΥ "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ"

Της επισήμου ενάρξεως του 4ετούς Μακεδονικού Αγώνος (1904-1908) είχε προηγηθεί μακρά περίοδος αγωνίας και αγώνων του μακεδονικού Ελληνισμού, που ήταν στόχος των βουλγάρων "Εξαρχικών" και των πάντοτε καιροφυλακτούντων ευρωπαίων μισελλήνων. Παράλληλα, δύο άλλο παράγοντες, ο ρωσικός και ο τουρκικός, έκαστος για ιδικούς του λόγους, προέβαιναν συνεχώς σε ανθελληνικές ενέργειες, επιδιώκοντας ο μεν την προώθηση του πανσλαβιστικού σχεδίου εξόδου στο Αιγαίο, ο δε την διαίρεση των ορθοδόξων πληθυσμών και την αποδυνάμωση του πνευματικού των κέντρου, δηλ. του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Υπό το πρίσμα αυτό θα πρέπει να θεαθεί και το πρωτοφανές γεγονός της ανακηρύξεως της βουλγαρικής Εξαρχίας με σουλτανικό φιρμάνι του Αβδούλ Αζίζ της 10ης Μαρτίου 1870, το άρθρο 10 του οποίου προέβλεπε τη δυνατότητα επεκτάσεως του εξαρχάτου, πέρα από τις περιοχές που αναγνωρίσθηκαν ως εξαρχικές και σε άλλα μέρη, αν το σύνολο ή τα 2/3 τουλάχιστον των κατοίκων των επιθυμούσαν να υπαχθούν στην Εξαρχία. Το άρθρο αυτό, που έχει χαρακτηρισθεί ως "μακιαβελικής συλλήψεως" προετοίμαζε τη διαίρεση μεταξύ των χριστιανικών πληθυσμών και προωθούσε τον οξύ φυλετικό ανταγωνισμό. Ας σημειωθεί ότι το φιρμάνι είχε συντάξει ο ρώσος πρεσβευτής στην Πόλη Στρατηγός Ιγνάτιεφ, γνωστός μισέλλην και θιασώτης του πανσλαβισμού.

+Χριστόδουλος

Η ΕΚΛΟΓΗ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ

Το Πατριαρχείο, επί Πατριάρχου Κωνσταντίνου Ε΄ του Βαλλιάδου, προήγαγε σε Μητροπόλεις όλες τις Επισκοπές της Μακεδονίας και απέστειλε στις μακεδονικές αυτές Μητροπόλεις νέους, φλογερούς πατριώτες και αποφασισμένους ποιμένες ως Μητροπολίτες, που ετέθησαν αμέσως επικεφαλής του πολύμορφου αγώνα για τη διάσωση της Μακεδονίας. Ανάμεσα σ' αυτούς σελαγίζουν τα ονόματα του Καστορίας Γερμανού Καραβαγγέλη, του Πελαγονίας Ιωακείμ Φοροπούλου, του Δράμας Χρυσοστόμου Καλαφάτη, του Κορυτσάς Φωτίου Καλπίδου, του Νευροκοπίου Θεοδωρήτου Βατματζίδου, του Γρεβενών Αιμιλιανού Λαζαρίδου, του Θεσσαλονίκης Αλεξάνδρου Ρηγοπούλου, του Σερρών Γρηγορίου, του Μελενίκου Ειρηναίου Παντολέοντος, του Βοδενών Στεφάνου Δανιηλίδου κλπ. Σ' αυτούς κυρίως και σε πολλούς άλλους η Μεγάλη Εκκλησία ανέθεσε την αποστολή διασώσεως της Μακεδονίας από την πανσλαβιστική απειλή και αυτοί κυρίως εβάστασαν τον καύσωνα της ημέρας και το ψύχος της νυκτός, της ασελήνου και οργιώδους. Χωρίς αυτούς ο Ελληνισμός θα είχε χαθεί από τη Μακεδονία πολύ πριν το 1903, δηλ. πριν εκδηλωθεί η αντίδραση του ελληνικού βασιλείου και προετοιμασθούν τα πρώτα ένοπλα τμήματά του.

+Χριστόδουλος

Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΚΑΡΑΒΑΓΓΕΛΗΣ

Οι Ιεράρχες αυτοί, αποτελούντες τους ευέλπιδες Εκκλησίας και Γένους, ανέλαβαν με ενθουσιασμό και φρόνημα ηρωικό τον αγώνα των και επετέλεσαν θαύματα. Άγοντες οι περισσότεροι ηλικία κάτω των 40 ετών όταν απεστάλησαν, μερικοί δε και κάτω των 35, διαθέτοντες ευφυΐα οξυδερκή, παράστημα αρρενωπό και επιβλητικό, μόρφωση σπάνια, γλωσσομάθεια, φρόνημα ακμαίο και ακατάβλητο, αγάπη προς το Γένος μέχρι λατρείας, ηρωισμό και γενναιότητα και δεινότητα ρητορική και διπλωματική, εκλαμβάνονταν παρά των Ελλήνων Ορθοδόξων ως Αρχάγγελοι, σταλθέντες στην κατάλληλη στιγμή, ενώ παρά των εξαρχικών εκλαμβάνονταν ως πολέμαρχοι ανίκητοι και απτόητοι. Χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό, κατά το οποίο οι ακόλουθοι του Μητροπολίτου Καστορίας Γερμανού Καραβαγγέλη συνέλαβαν περιφερόμενο έξω από τη Μητρόπολη, έναν ύποπτο, που ανακρινόμενος ομολόγησε ότι είχε σταλεί από το βουλγαρικό Κομιτάτο να δολοφονήσει τον ιεράρχη, αλλά δεν εκτέλεσε την εντολή όταν είδε τον Γερμανό "ένα λεβέντη -όπως είπε- που έμοιαζε με τον Θεό". Οι Ιεράρχες αυτοί εργάσθηκαν εν πολλοίς, μόνοι. Συχνά όμως τους συνέτρεχε κόσμος ολόκληρος ενόπλων και αόπλων, που στάθηκε αλληλέγγυος μαζί των.

+Χριστόδουλος

«ΖΗΤΩ ΣΤΑΥΡΟΝ, ΜΕΓΑΛΟΝ ΣΤΑΥΡΟΝ, ΕΠΙ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΘΑ ΔΟΚΙΜΑΣΩ ΤΗΝ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΙΝ ΚΑΘΗΛΟΥΜΕΝΟΣ»

Το 1900 ο Γερμανός Καραβαγγέλης εκλέγεται Μητροπολίτης Καστοριάς. Φθάνοντας στη Μητρόπολή του και αφού διαπιστώνει την κατάσταση γράφει προς τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄: "Οι κομιτατζήδες επιδιώκουν να υποχρεώσουν τους χωρικούς να επιλέξουν μεταξύ Εξαρχίας και θανάτου". Η ανάγκη ενθαρρύνσεως των ορθοδόξων Ελλήνων ήταν αδήριτη, διότι χωρίς αναπτερωμένο ηθικό οι Έλληνες αυτοί της μακεδονικής υπαίθρου θα έπεφταν αργά ή γρήγορα θύματα των εκβιασμών του βουλγαρικού κομιτάτου, που αδίστακτο όπως ήταν έφθανε μέχρις εσχάτων. Άλλωστε στο πρόγραμμα του αφελληνισμού εντάσσονταν και οι δολοφονίες επιφανών Ελλήνων, που τολμούσαν να αντισταθούν στα σχέδια του κομιτάτου, ώστε όλος ο άλλος πληθυσμός να καταπτοηθεί και παραδοθεί αμαχητί. Γι' αυτό οι ιεράρχες όχι μόνο περιόδευαν, αλλά και με τη στάση τους έδειχναν ότι δεν φοβούνται του κομιτατζήδες. "Ζητώ σταυρόν, μεγάλον σταυρόν, επί του οποίου θα δοκιμάσω την ευχαρίστησιν καθηλούμενος και μη έχων τι έτερον να δώσω προς σωτηρίαν της ημετέρας λατρευτής πατρίδος ει μη το αίμα μου. Ούτως εννοώ το έπ' εμοί την ζωήν και την αρχιερωσύνην" έγραφε ο Δράμας Χρυσόστομος -μετέπειτα εθνο-ιερομάρτυρας Σμύρνης- προς τον εν Κωνσταντινουπόλει Έλληνα πρεσβευτή το 1907, όταν επέκειτο η εκ Δράμας μετάθεσή του τη αξιώσει της Υψηλής Πύλης. Είναι χαρακτηριστική του "αέρα" που είχαν έναντι των κομιτατζήδων οι Ιεράρχες, η περιγραφή που κάνει και για τον εαυτό του και την εμφάνιση του ο Καστορίας Γερμανός Καραβαγγέλης: "Εις την Μητρόπολιν μου -γράφει στα Απομνημονεύματα του- πάντοτε είχον δύο θαυμάσια άλογα. Έπειτα, όταν έκανα τέτοια επικίνδυνα ταξίδια ντυνόμουν κάπως διαφορετικά. Έριχνα επάνω μου ένα μαύρο εγγλέζικο αδιάβροχο, φορούσα μπότες ψηλές ως το γόνατο, το αντερί μου το εσήκωνα και έπιανα τις άκρες του μέσα στις τσέπες μου. Και πάνω από το καλυμμαύχι μου έριχνα ένα μαύρο μαντήλι. Στον ώμο κρεμόταν το "μάλιγχερ" και στο στήθος μου σταυρωτά κάτω από το αδιάβροχα διακρίνονταν οι φυσιγγιοθήκες με τα φυσέκια. Στη μέση φορούσα μια πέτσινη ζώνη απ' όπου κρέμονταν από τη μια η θήκη του πιστολιού μου, που ήταν μεγάλο και γινόταν εν ανάγκη και τουφέκι, και από την άλλη ένα μαχαίρι στη θήκη του. Έτσι όλοι με πέρναγαν για στρατιωτικό ή αστυνομικό. Συχνά γυμναζόμουν στο σημάδι..." (Αντιγόνης Μπέλλου-Θρεψιάδη, Μορφές Μακεδονομάχων και τα Ποντιακά του Γερμανού Καραβαγγέλη, σελ. 75-76).

+Χριστόδουλος

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ

Και τον Παύλο Μελά έθαψε στην Καστοριά ο Γερμανός Καραβαγγέλης, αψηφώντας τους κομιτατζήδες και τους τούρκους. "Περί την δύσιν του ηλίου -διηγείται σε επιστολή του προς τον Ίωνα Δραγούμη, με ημερομηνία 26.11.1904- παρεδόθη μοι υπό των Αρχών, αλλά το μεν ένεκα της παρελθούσης ώρας, το δε θέλων να κερδίσω καιρόν προς προετοιμασίαν ανάλογον του μεγάλου ανδρός, κατέθεσα τον σεπτόν νεκρόν εντός μικράς βυζαντινής εκκλησίας κειμένης απέναντι της Μητροπόλεως, δι' όλης δε της νυκτός άγρυπνος διαμείνας εν τω οίκω φίλου επιστηθίου λαβόντος με παρ' αυτώ όπως με παρηγορήση, ητοίμασα νέον νεκρικόν κράβατον με επιστέγασμα φέρον το σημείον του σταυρού κι το κλεινόν όνομά του, ητοίμασαν τον ένδοξον τάφον του εν τω περιβόλω του βυζαντινού ναού υπό δύο δενδρύλια απέναντι του παραθύρου μου, τη δε επαύριον Κυριακή όρθρου βαθέος, περιέδεσα τας μαρτυρικάς χείρας του με εν μετάξινον μανδήλιόν μου, κατέθεσα επί του στήθους του εν ευαγγέλιον, ένα σταυρόν και μίαν εικόνα και πριν αρχίση η Λειτουργία ετελέσαμεν την κηδείαν του. Πνιγμένος εν λυγμοίς ανέγνωσα τας ευχάς εντός του Μητροπολιτικού Ναού και μη υπάρχοντος εν αυτώ νεκροταφείου, μετέφερα ο ίδιος εις τον παρακείμενον περίβολον του βυζαντινού ναού των ταξιαρχών το σεπτόν σκήνος του, τον κατέβρεξα με πύρινα δάκρυα και απελθών έπεσα επί της στρωμνής μου όπως θρηνώ τον αοίδιμον ήρωα". Έτσι έπρατταν οι άξιοι του Γένους μας Ιεράρχες.

+Χριστόδουλος

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΙΩΑΚΕΙΜ ΤΟΥ Γ΄

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄ όταν το 1901 ξαναγύρισε στον Θρόνο μνημόνευσε μεταξύ των βασικών αιτιών της οπισθοδρόμησης του Ελληνισμού στη Μακεδονία κατά τη διάρκεια του 1880 και την πολιτική του ελληνικού βασιλείου στην παιδεία. Σε εμπιστευτικό δε υπόμνημα του προς τον έλληνα επιτετραμμένο στην Πόλη Α. Ποττέ σημείωνε: "Απεσκόπει η πολιτική αύτη εις την αναφανδόν συνεργασίαν των ανά τα επίμαχα μέρη και ακολούθως πανταχού εκκλησιαστικών αρχών μετά των προξένων προεξαρχόντων αυτών επί το επιδεικτικότερον. Η τάσις αφεώρα εις την υπόδειξιν και κατ' ακολουθίαν εις απόδειξιν ότι η Εκκλησία διατελεί ή δέον να διατελή υπό την προστασίαν της Ελληνικής Κυβερνήσεως, ότι οι κάτοικοι εκείνων των μερών ώφειλον να εννοήσωσι και να αισθανθώσι ότι δέον εις τας ανάγκας αυτών να προσέρχωνται εις το προξενείον ώστε να εθισθώσιν αποβλέποντες εις την Ελλάδα. Το δόγμα τούτο της ελληνικής πολιτικής... εδημιούργησε σύγχυσιν, ανέτρεψεν αιώνων καθεστώς, εξήγειρε τους απεναντίους ου μόνον εις άμυναν αλλά και επίθεσιν. Η Εκκλησία και οι λειτουργοί αυτής εκλονίσθησαν εις το έργον αυτών προσχωρούντες μετά δειλίας τινος και ενδοιασμού συρόμενοι εις νέαν οδόν. Ταύτα δεν εδήλουν, πολλού γε και δη, έλλειψιν φιλοπατρίας και πόθων προγονικών, αλλά φόβον μη το εγχείρημα αποβή εις κοινήν ολεθρίαν".

+Χριστόδουλος

ΚΛΗΡΙΚΟΙ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΕΣ

Αλλ' εκείνο που αρνήθηκε να πράξει το ελληνικό βασίλειο, το έπραξαν οι Δεσποτάδες και μαζί μ' αυτούς μερικοί Έλληνες διπλωμάτες, κινδυνεύοντας να ανακληθούν και να τιμωρηθούν από την κεντρική τους υπηρεσία. Αναμφισβήτητα ο Γερμανός Καραβαγγέλης είναι ο πρώτος Ιεράρχης που οργάνωσε ένοπλα τμήματα στην περιοχή Κορεστίων. Κατόρθωσε να αποσπάσει από τους Εξαρχικούς τον οπλαρχηγό Κώττα από τη Ρούλια και τον Βαγγέλη από το Στρέμπενο. Έστειλε επιστολή στον έλληνα πρωθυπουργό Ζαΐμη ζητώντας ενισχύσεις. Αλλ' ενώ η κυβέρνηση εσίγα, το μήνυμα ενστερνίσθησαν μεμονωμένα άτομα, μεταξύ Δε αυτών και ο Παύλος Μελάς. Αργότερα ο γυναικάδελφος του Ίων Δραγούμης θα ιδρύσει στο Μοναστήρι την "Άμυνα" με δίκτυο πληροφοριών και ανακάλυψη ένοπλου αγώνα.

+Χριστόδουλος

Η ΕΛΛΑΔΑ ΞΥΠΝΗΣΕ ΑΡΓΑ!

Μόλις δε το 1903 η κυβέρνηση Θεοτόκη θα αποστείλει στρατιωτική αποστολή στη Μακεδονία, ενώ το 1904 θα σταλεί το πρώτο εκστρατευτικό σώμα υπό τον Παύλο Μελά, μετά τον θάνατο του οποίου γενικεύθηκε η σταυροφορία ένοπλης υποστήριξης της Μακεδονίας.

Και ο Βοδενών (Εδέσσης) Νικόδημος μετέφερε όπλα κάτω από τη μύτη των τούρκων. Γράφει ο Μαζαράκης γι' αυτόν ότι ήταν "ωραίος τρακοντούτης, τύπος μελαψός, φυσιογνωμία αγαλματώδης" και περιγράφει την άφιξη του στα Βοδενά ως εξής: "Ο διάκος του Δεσπότη βαστούσε κάτι μεγάλες λαμπάδες, που ήταν τυλιγμένες λίαν επιδεικτικώς με ρόδινο χαρτί. Οι λαμπάδες ήταν όπλα μάλιγχερ που μετέφερε ο Δεσπότης. Και ενώ ηυλόγει το πλήθος... και οι τούρκοι αστυνομικοί τον δυνώδευσαν εις ένδειξιν τιμής, τα όπλα που θα μας ελευθέρωναν μίαν ημέραν από αυτούς μεταφέροντο τόσο πανηγυρικώς. Κανείς δεν ηδύνατο να υποπτευθή τοιαύτην τόλμην" (Κ. Σαρδελή, Η Εκκλησία και ο Μακεδονικός Αγώνασ, στην "Εκκλησιαστική Αλήθεια", 16.3.86).

+Χριστόδουλος 

 

Ετικέτες (ελεύθερη σήμανση)